Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər son illərdə misli görünməmiş inkişaf səviyyəsinə çatıb, müttəfiqlik statusu qazanaraq regionda yeni reallıqlar formalaşdırır. Bu əməkdaşlıq təkcə siyasi deyil, həm də iqtisadi, mədəni və humanitar sahələri əhatə edir, hər iki ölkənin regional mövqeyini gücləndirir.
Əsas Məqamlar
- Azərbaycan bölgənin aparıcı dövlətinə çevrilib və Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır.
- Özbəkistanla əlaqələr ikitərəfli və çoxtərəfli platformalarda, xüsusilə Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində sürətlə inkişaf edir.
- İqtisadi əməkdaşlıq yüksək dinamika nümayiş etdirir: ticarət dövriyyəsi və tranzit daşımaları əhəmiyyətli dərəcədə artıb.
- Mədəni və humanitar əlaqələr dərin tarixi köklərə malikdir və müxtəlif layihələrlə möhkəmləndirilir.
Azərbaycanın Regional Liderliyi və Enerji Təhlükəsizliyi
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycan Cənubi Qafqaz regionunda aparıcı qüvvəyə çevrilib. Ölkə təkcə öz sərhədləri daxilində deyil, beynəlxalq arenada da etibarlı tərəfdaş kimi tanınır. Xüsusilə, Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təminatında mühüm rol oynayır, 16 Avropa dövlətinə təbii qaz ixrac edir ki, bunlardan 10-u Avropa İttifaqı üzvüdür.
Özbəkistanla Strateji Əməkdaşlıq
Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əlaqələrin gücləndirilməsi Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir. Bu kontekstdə Özbəkistanla münasibətlər xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Hər iki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1995-ci ildən bəri inkişaf edir və bu günə qədər 190-dan çox ikitərəfli sənəd imzalanıb. 2022-ci ildə imzalanmış “Strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi” sənədi bu əlaqələrin yeni səviyyəyə yüksəldiyini göstərir.
İqtisadi və Nəqliyyat Potensialı
Azərbaycan və Özbəkistan arasında iqtisadi-ticari əməkdaşlıq sürətlə inkişaf edir. Ticarət dövriyyəsi 2025-ci ildə 795 milyon dollara çataraq üç dəfədən çox artıb. Tranzit daşımalarında da əhəmiyyətli artım müşahidə olunur. Özbəkistanın Füzuli rayonunda “Dostluq bağı” nar bağının salınması, “Chevrolet” və “Isuzu” markalı avtomobillərin birgə istehsalı kimi layihələr iqtisadi əməkdaşlığın uğurlu nümunələridir. Hazırda Azərbaycanda 130-dan çox Özbəkistan investisiyalı şirkət fəaliyyət göstərir.
Mədəniyyət və Humanitar Əlaqələr
İki qardaş xalq arasında mədəni əlaqələr dərin tarixi köklərə söykənir. Sovet dövründə on minlərlə azərbaycanlı Özbəkistanda sığınacaq tapmış, 1966-cı il Daşkənd zəlzələsinin bərpasında azərbaycanlılar yaxından iştirak etmişlər. Bu gün 70 minə yaxın azərbaycanlı Özbəkistan cəmiyyətinin müxtəlif sahələrində fəal rol oynayır. Özbəkistan Milli Pedaqoji Universitetinin Nizami Gəncəvinin adını daşıması və Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına məktəbin inşası humanitar əlaqələrin parlaq göstəriciləridir.
Bu nə deməkdir?
Azərbaycan və Özbəkistan arasında strateji tərəfdaşlıq təkcə ikitərəfli münasibətləri gücləndirmir, həm də Türk dünyası çərçivəsində əməkdaşlığı dərinləşdirərək regionda sabitlik və inkişafa töhfə verir. Bu əlaqələr hər iki ölkənin beynəlxalq mövqeyini möhkəmləndirir və gələcək üçün geniş perspektivlər vəd edir.