Bir neçə xarici dil bilmək təkcə ünsiyyət imkanlarını genişləndirmir, həm də beynin yaşlanma prosesini əhəmiyyətli dərəcədə yavaşlatır. Avropa Neyroelmlər Cəmiyyətləri Federasiyasının konfransında təqdim olunan son tədqiqatlar, iki və daha çox dili yüksək səviyyədə bilən fərdlərin beyninin daha gec yaşlandığını ortaya qoyub. Alimlər qeyd edirlər ki, burada dillərin sayı ilə yanaşı, onların mənimsənilmə səviyyəsi də kritik rol oynayır.
Tədqiqatın Detalları və Nəticələri
Tədqiqat üçün İspaniyanın Bask ölkəsi regionunun sakinləri seçilib, çünki bu ərazidə yaşayan əhalinin əksəriyyəti bir neçə dildə (bask, ispan, fransız və ingilis) danışmaq qabiliyyətinə malikdir. Araşdırmanın ilkin mərhələsində 728 iştirakçının beyin fəaliyyəti istirahət vəziyyətində xüsusi cihazlar və süni intellekt texnologiyası vasitəsilə təhlil edilib. Bu məlumatlar əsasında beynin ‘bioloji saatı’ modeli yaradılıb. Daha sonra bu modeldən istifadə edərək əlavə 144 nəfərin beyninin bioloji yaşı və aktivliyi qiymətləndirilib.
Nəticələr elm adamlarını heyrətləndirib: Hər əlavə öyrənilən dil beynin qocalmasını orta hesabla 6 il ləngitməyə qadir olub. Üstəlik, xarici dili yüksək səviyyədə bilən şəxslərin beyni daha ‘gənc’ görünür. Ən təsirli nəticələr isə bir neçə dili uşaqlıqdan və ya erkən yaşlardan öyrənməyə başlayan fərdlərdə müşahidə olunub.
Effektiv Dil Öyrənmə Metodları
Mütəxəssislər, xarici dil öyrənməyə qrammatika qaydalarından deyil, canlı danışıqdan başlamağın daha səmərəli olduğunu vurğulayırlar. Niderlandda aparılan başqa bir araşdırma da kommunikativ üsulla, yəni danışıq üzərindən öyrənən uşaqların daha yüksək nəticələr əldə etdiyini göstərib. Maraqlıdır ki, onların qrammatik dəqiqliyi də ənənəvi üsulla təhsil alanlardan geri qalmır.
Dil Öyrənərkən Yol Verilən Səhvlər
Ekspertlər xarici dili plansız və yalnız həvəs olanda öyrənməyi məsləhət görmürlər. Onların fikrincə, hər gün cəmi bir neçə dəqiqə məşq etmək, uzun fasilələrlə keçirilən dərslərdən daha səmərəlidir. Həmçinin, sözləri yalnız siyahı şəklində əzbərləmək effektiv hesab edilmir, çünki beyin kontekstdən kənar öyrənilən sözləri uzunmüddətli yaddaşda saxlamaqda çətinlik çəkir. Buna görə yeni sözləri cümlə və real situasiyalar daxilində öyrənmək daha faydalıdır. Mütəxəssislər, mütəmadi olaraq müəllimdən və ya danışıq tərəfdaşından geribildirim almağın vacibliyini də vurğulayırlar. Bu, dil səviyyəsini obyektiv qiymətləndirməyə və inkişaf istiqamətlərini müəyyən etməyə kömək edir.